Kỹ Năng cho tương lai/Tin tức AI cập nhật/Năng lực số
39% lao động tri thức tại Việt Nam thuộc nhóm dùng AI tiên phong: Điều gì tạo nên khác biệt?
Người lao động Việt Nam đang thuộc nhóm tiếp cận AI nhanh nhất khu vực. Nhưng khi AI ngày càng trở nên thuyết phục và dễ sử dụng, lợi thế thực sự không còn nằm ở việc “biết dùng AI”, mà ở khả năng biết khi nào nên tin, khi nào cần kiểm chứng và quyết định nào con người phải tự chịu trách nhiệm.

Nội dung bài viết · Xem mục lục
AI đang trở thành một phần quen thuộc trong công việc của nhiều nhân sự văn phòng. Nhưng khi ngày càng nhiều người biết viết prompt, tạo báo cáo, phân tích dữ liệu hay xây dựng nội dung bằng AI, một câu hỏi mới xuất hiện: điều gì thực sự phân biệt người “biết dùng AI” với người “dùng AI giỏi”?
Dữ liệu mới nhất từ Microsoft đưa ra một góc nhìn đáng chú ý:
Theo Work Trend Index 2026 của Microsoft, Việt Nam có tỷ lệ “Frontier Professionals – Nhân sự Tiên phong về AI” – đạt 39%, cao hơn đáng kể mức trung bình toàn cầu 16%.
Microsoft xác định nhóm Nhân sự tiên phong về AI dựa trên tổ hợp các hành vi mà người tham gia khảo sát tự báo cáo, gồm: (1) sử dụng AI agent ở mức nâng cao cho những công việc phức tạp hoặc nhiều bước; (2) thường xuyên thiết kế lại quy trình làm việc để tận dụng AI; và (3) tham gia những cách làm với AI có cấu trúc, có thể lặp lại và mở rộng ra ngoài phạm vi cá nhân.
Điểm khác biệt giữa nhóm Nhân sự AI tiên phong so với nhóm còn lại chính là: Không chỉ hỏi AI nhiều hơn, mà biết giao việc cho AI; họ bắt đầu chuyển từ “Tôi có thể hỏi AI điều gì?” sang “Trong công việc này, AI nên đảm nhiệm phần nào?”
Ở giai đoạn đầu của làn sóng GenAI, kỹ năng thường được nhắc đến nhiều nhất là prompt engineering: đặt câu hỏi thế nào để AI trả lời tốt hơn.
Nhưng những người sử dụng AI ở mức độ cao hơn đang tiến thêm một bước.
Họ không chỉ hỏi AI từng câu hỏi riêng lẻ. Họ bắt đầu xem AI như một thành phần trong quy trình làm việc: giao cho AI những phần việc phù hợp, thiết kế lại cách công việc được thực hiện và giữ con người ở những điểm cần định hướng, đánh giá hoặc chịu trách nhiệm.
Nhân sự Tiên phong về Ai có thể sử dụng agent cho các quy trình nhiều bước, thường xuyên suy nghĩ lại workflow và xác định những công đoạn AI có thể hỗ trợ hoặc tự động hóa.
Một trong những phát hiện thú vị nhất trong dữ liệu Việt Nam là Người dùng AI tiên phong lại chủ động… không dùng AI.
Nhóm sử dụng AI tiên tiến không có xu hướng giao mọi thứ cho máy.
Ngược lại, 57% Nhân sự Ai tiên phong tại Việt Nam cho biết họ chủ động thực hiện một số công việc mà không sử dụng AI để duy trì và phát triển kỹ năng chuyên môn, trong khi tỷ lệ này ở những người dùng AI còn lại là 41%.
Đồng thời, 62% dành thời gian trước khi bắt đầu công việc để xác định phần nào nên do con người thực hiện và phần nào phù hợp để giao cho AI, so với 50% ở các nhóm còn lại.
Đằng sau những con số này là một thông điệp đáng suy nghĩ.
Thành thạo AI không đồng nghĩa với sử dụng AI cho mọi việc.
Một người dùng AI tốt cần biết cả hai điều: khi nào nên sử dụng AI và khi nào không nên sử dụng AI.
Bởi nếu một kỹ năng quan trọng liên tục được giao cho máy – từ viết, phân tích, lập luận đến ra quyết định – con người có thể dần mất khả năng tự thực hiện chính công việc đó. Khi AI đảm nhận nhiều phần việc thực thi hơn, vai trò của con người không biến mất mà chuyển từ trực tiếp làm từng bước sang định hướng, đặt tiêu chuẩn và đánh giá kết quả.
Theo bộ bài phân tích "Làn sóng AI và bước nhảy của hạ tầng công nghệ" (VietnamFinance).


